Opera i Filharmonia Podlaska Europejskie Centrum Sztuki w Białymstoku - PROGRAM MUSICALU "SKRZYPEK NA DACHU"

Opera i Filharmonia Podlaska Europejskie Centrum Sztuki w Białymstoku

PROGRAM MUSICALU "SKRZYPEK NA DACHU"

Gazeta do niespiesznej lektury

Kiedy w 1959 roku Jerome Robbins, reżyser „Skrzypka na dachu”, przyjechał do Polski, by odwiedzić rodzinne miasteczko swojego dziadka, nie zastał w Różance ani dziadka, ani niczego, co pamiętał z dzieciństwa. Z owego wspomnienia zrodziła się potrzeba odtworzenia „na nowo” świata, którego już nie było. Trudno uwierzyć, że historia wyrastająca z dojmującego poczucia pustki po nieistniejącym będzie cieszyła się tak wielką popularnością i przyniesie tak gigantyczny sukces. Zrekonstruowana w spektaklu fikcyjna Anatewka artefakt kulturowy zniszczonego świata, stała się uniwersalnym miasteczkiem żydowskim i symbolem uniwersalnego dla wszystkich uczucia tęsknoty za tym, co odeszło bezpowrotnie.

Z tej samej fascynacji przeszłością narodziła się koncepcja programu opracowanego z myślą o spektaklu „Skrzypek na dachu”. Publikacja Opery i Filharmonii Podlaskiej to w istocie 12 kart o starannej typografii budzącej skojarzenia z ilustrowanymi gazetami z początku XX wieku. Podobnym wydaniem mógłby dysponować główny bohater spektaklu – Tewie mleczarz. Nie trzeba jednak być znawcą epoki, by trzymając gazetę w ręku, docenić wielką siłę rażenia jej staroświeckości. Szczególną uwagę zwraca tu papier barwiony tak, by oddawał rzeczywisty upływ czasu, poszczególne artykuły zamykają ozdobne ramki, a całość dopełniają projekty scenograficzne prezentujące kostiumy bohaterów białostockiej inscenizacji.

Punktem wyjścia publikacji stała się refleksja nad ogromną podatnością interpretacyjną musicalu. Autorem tekstów umieszczonych w programie jest Ignacy Karpowicz. Pisarz jako uważny i czujny poszukiwacz kontekstów przywołuje burzliwe początki pierwszych wystawień spektaklu. Czytelnik znajdzie tu historię przypominającą czasy, w których  Augusto Pinochet zakazał wystawienia musicalu, uznając go za nazbyt „marksistowski”, drugi dyktator Hugo Cháveza cofnął dofinansowanie orkiestry za spektakl, dochodząc do wniosku, że sztuka była „niewystarczająco marksistowska”. Publikacja stanowi również cenne źródło zgromadzonej w jednym miejscu wiedzy dotyczącej biografii Szolema Alejchema – twórcy opowiadań, według których napisano libretto do  musicalu oraz powstania pierwowzoru dzieła scenicznego „Wieczór Szolema Alejchema” – inscenizacji ze słynną scenografią zaprojektowaną przez Marca Chagalla. Każdy, kto zajrzy do programu, dowie się również, jak zmieniały się sensy oryginalnego tekstu pod wpływem kolejnych tłumaczeń, modyfikujących język, składnię i rys charakterologiczny głównych postaci. Na koniec autor odsłania kulisy sprowadzenia sztuki do PRL-owskiej Polski. Ale to nie wszystko. Inspiracja prawdziwą gazetą determinowała nie tylko jej format, ale także zawartość. Publikacja została wzbogacona o liczne anonse i reklamy mieszkańców Anatewki oraz prawdziwe listy od widzów premierowej inscenizacji „Skrzypka na dachu”. Wszystkie te pamiątki są jak lustro, w którym odbijają się ludzkie historie, a te zawsze domagają się lektury niespiesznej.

Program musicalu „Skrzypek na dachu”

Opera i Filharmonia Podlaska – Europejskie Centrum Sztuki w Białymstoku, 2014

Autor: Joanna Gdowska

Autor tekstów w programie: Ignacy Karpowicz

Projekt i opracowanie programu: ALTER STUDIO

ISBN 978-83-63806-06-4

Cena: 10 zł

Sponsorzy

PKO BANK POLSKI small Dwór Czarneckiego Restauracja FROMA

© Opera i Filharmonia Podlaska Europejskie Centrum Sztuki w Białymstoku - instytucja artystyczna województwa podlaskiego

Liczba wizyt na stronie: 1445639